100 jaar De Bijenkorf Den Haag (1926)
In 1926 opende de Bijenkorf Den Haag haar deuren. Het gebouw, in de stijl van de Amsterdamse School, werd door architect Piet Kramer omgedoopt tot ‘het paleis der levensvreugde’. Nu, één eeuw later, is ons toonaangevende warenhuis nog steeds een onmiskenbaar symbool van stijl en een weerspiegeling van de rijke geschiedenis van de stad. Een bijzonder jubileumjaar en trap samen met ons de volgende 100 jaar af. Daarnaast is het City Café volledig aangekleed in een bijzonder 100 jaar Den Haag-design en opent in het trappenhuis tijdelijk Museum de Bijenkorf Den Haag, waar bezoekers meer ontdekken over de rijke geschiedenis van het warenhuis.
De Bijenkorf algemeen
De Bijenkorf is een luxe warenhuisketen met zeven vestigingen in Nederland in 2026. In het verleden waren er acht vestigingen meer. Warenhuis De Bijenkorf werd in 1870 opgericht door Simon Philip Goudsmit (1845-1889). Hij begon aan de Amsterdamse Nieuwendijk met een zaakje in garen en band. Na zijn dood bouwden zijn weduwe en een neef de zaak uit. De Bijenkorf-ondernemers bedachten ook de formule van de HEMA. Het bedrijf werd opgericht in 1870 en groeide uit van een kleine fourniturenwinkel in Amsterdam tot een landelijke warenhuisketen. De Bijenkorf verkoopt met name kleding, modeaccessoires, cosmetica en parfum; in de grotere warenhuizen ook meubels en woonaccessoires, sport- en reisartikelen en kookartikelen. Ook hebben de warenhuizen een gebakafdeling en een of meerdere horecagelegenheden. Het bedrijf is sinds 2022 eigendom van de Thaise Central Group en het Oostenrijkse Signa.
De Bijenkorf in Den Haag
Op 1926 werd het filiaal in Den Haag geopend, waarvoor in 1923 een bouwterrein aan de Grote Marktstraat was aangekocht. Eveneens in 1926 richtten de stichters de HEMA op, die bedoeld was voor financieel minder bedeelden. Dit bedrijf was aanvankelijk in de Kalverstraat in Amsterdam gevestigd. De HEMA groeide de eerste jaren voorspoedig, mede doordat gebruik gemaakt kon worden van de kennis van de Bijenkorf-inkopers. In 1930 werd de Bijenkorf lid van de Internationale Warenhuisvereniging (waar onder andere Le Printemps in Parijs en Harrods in Londen lid van waren).
De Bijenkorf in Den Haag is gevestigd in een gebouw aan de Wagenstraat en de Grote Marktstraat, naar een ontwerp van de architect Piet Kramer. Het is een van de laatste gebouwen met alle stijlkenmerken van de Amsterdamse School, gebouwd met een frame van gewapend beton en plastische baksteenvormen.
Het trappenhuis, gemaakt van gebeeldhouwd tropisch hout met art-decovormen, is voorzien van glas-in-loodramen waarvoor onder meer Pieter Hofman tekende, en van beeldhouwwerk van onder anderen Hildo Krop en John Rädecker. Ook bevat het de eerste roltrap van Nederland. Het pand werd in 1926 opgeleverd en is in 1962 en 1997 gerenoveerd. Veel van de renovaties uit 1962, die toen als modern en onontbeerlijk golden, zijn tijdens de grote verbouwing in de jaren 90 weer teruggedraaid. Zo is bijvoorbeeld de lichthal in een meer eigentijdse vorm teruggekomen (overigens zonder vide). Grote warenhuizen hadden een eigen postkantoor als serviceverlening voor het winkelend publiek. Daar kon men ook aangetekende post (R-) versturen. Zie de twee verschillende R-aantekenstroken van de vestiging Den Haag.
Letters en logo's
Bij alles wat er in 150 jaar aan vormgeving in de Bijenkorf is ontwikkeld, mag het cadeaupapier van Maurits Escher niet onvermeld blijven. Escher, gespecialiseerd in labyrintische houtsneden die je in meerdere richtingen kunt ‘lezen’, ontwierp in 1933 cadeaupapier voor de Bijenkorf. Met door hemzelf ontworpen letters. Dat deed hij heel kunstig door onder meer zijn karakteristieke gepuzzel met zwarte letters op witte vlakken en andersom. Alleen in één ding slaagde hij niet, nota bene zijn handelsmerk: verwarring creëren. Want hoe je er ook naar kijkt, een aankoop ingepakt in dat door hem ontworpen papier, blijft onmiskenbaar een cadeautje van de Bijenkorf.
In de periode 1950-1960 veranderde het logo van een complete, in dunne lijntjes weergegeven Bijenkorfje, naar een verticale lijn van onbepaalde lengte, met daarin het gestileerde halve korfje, naar een ontwerp van de Zwitserse vormgever Josef Müller-Brockmann. In het najaar van 1953 werd dit logo voor het eerst gebruikt. Voor de advertenties, affiches en bij de correspondentie werd het in twee vormen gebruikt: de langgerekte halve korf en een vierkant zwart vlak, met in het wit de halve korf. Deze twee versies zouden tot en met 1959 in gebruik blijven. Het logo werd later door Total Design verder ontwikkeld tot de iconische zeshoek, die De Bijenkorf nog steeds gebruikt.
Tentoonstelling in De Bijenkorf (1943)
Tentoonstelling in De Bijenkorf (1943): Op een kaart uitgegeven door N.V. Magazijn “Bijenkorf” staat het warenhuis De Bijenkorf uit Amsterdam. Op de adreszijde, die niet beschreven is, met een rode 2 cent “vliegende duif” postzegel afgestempeld met een kortebalk-stempel AMSTERDAM-BIJENKORF 1943 / 11.III.2N. Zowel op beeld- als adreszijde staat een paars rond stempel met de tekst: “Tentoonstelling prentkaarten en postzegels verzamelen. Hoe en waarom? Maart 1943 in De Bijenkorf, Damrak, Amsterdam.” Ook staat op beide zijden een stempel met de handtekening N.A. Zilver. De tentoonstelling bleef tot 27 maart 1943 geopend.
In 1947 werd weer een PTT-Tentoonstelling gehouden in De Bijenkorf – Den Haag. Zie de bijzondere afstempelingen hieronder.
De Bijenkorf in Amsterdam
De Bijenkorf in Amsterdam staat aan de Dam, het Damrak, het Beursplein en de Warmoesstraat. Het ontwerp is van de architecten J.A. van Straaten en B.A. Lubbers; de realisatie vond plaats tussen 1912 en 1915. Het gebouw, sinds 2001 een rijksmonument, is gebouwd in een historiserende stijl, onder andere refererend aan het schuin tegenoverliggende Paleis op de Dam.
De Amsterdamse Bijenkorf is met ruim 20.000 m² de grootste en meest luxueuze vestiging van de warenhuisketen. In 2008 werd de vijfde etage geopend met onder andere het restaurant Bijenkorf Kitchen. In 2016 heropende de 4300 m² grote parterre, die volgens het store in store concept is verbouwd en heringericht. Hiervoor werden onder andere de ingangen vergroot, de etalages transparanter gemaakt en de accessoireafdeling uitgebreid met diverse merkenshops van onder andere Louis Vuitton, Hermès, Gucci, Céline, Prada en Michael Kors. Later dat jaar werden ook de heren- (1e etage) en damesafdeling (2e en 3e etage) volgens hetzelfde principe heringericht.[16] In 2017 werden de openingstijden verruimd, waardoor de winkel dagelijks tot 21 uur geopend is.
De Bijenkorf in Rotterdam
Het voorgaande gebouw van de Rotterdamse Bijenkorf werd in 1930 geopend en stond aan het toenmalige Van Hogendorpplein en de Schiedamsesingel, op de plek van het huidige Churchillplein, ter hoogte van het Schielandshuis. Het was ontworpen door architect Willem Dudok. De grondwerkzaamheden begonnen in 1929 en de eerste paal werd geslagen op 13 juni van dat jaar. De opening op 16 oktober 1930 was een gebeurtenis waar 70.000 mensen op afkwamen. De Bijenkorf van Dudok was voor de oorlog het eerste gebouw in Rotterdam dat de beschikking had over roltrappen en een elektrische vloermat voor het automatisch vegen van schoenzolen. Tijdens het bombardement van 14 mei 1940 werd het gebouw voor twee derde deel verwoest.
Het huidige gebouw dateert uit 1956 en is een symbool van de wederopbouw van de stad Rotterdam. Het verrees een stuk verderop aan de Coolsingel en werd ontworpen door de Hongaars-Amerikaanse architect Marcel Breuer (1902–1981), in samenwerking met de Nederlandse architect Abraham Elzas (1907-1995), die destijds de vaste architect van het Bijenkorfconcern was.
Met dank aan Peter Janssen van www.frankeerstempel.nl voor de stempels in deze blog.
Meer info:
De Bijenkorf: https://www.debijenkorf.nl/
Cultureel Erfgoed De Bijenkorf:
https://www.cultureelerfgoeddebijenkorf.nl/150-jaar-intro-magazine/
Zelf ga ik zeker een bezoek aan dit architectonisch juweel brengen en de tentoonstelling bezoeken.
Dierbare jeugdherinneringen zij de bezoeken aan de Bijenkorf met mijn grootmoeder, Steevast eindgde deze in het restaurant dat toen op de bovenste verdieping was gevestigd. Altijd werd het een broodje kroket.
De Bijenkorf, prachtige gebouw, mooie producten voor de gevulde portemonnee. Altijd vechten tegen de ondergang maar verrijst altijd als een feniks. Mis nog steeds de Drie Dwaze Dagen, ook voor het gewone volk.