Duitse Noodhulp in 1924
Op 25 februari 1924 werd een serie van vier postzegels met bijslag uitgegeven ten bate van de Duitse Noodhulp. Drie van de vier zegels werden uitgevoerd in de kleuren groen, rood en blauw, de al eens eerder beschreven UPU kleuren. De vierde zegel in oranjebruin.
De postzegels werden ontworpen door professor Ernst Böhm, in Berlijn geboren op 6 maart 1890. Hij werd kunstschilder en ontwierp letters en een van de leidende figuren in zijn vakgebied tijdens de periode van de Weimar Republiek. Hij had al eerder een postzegel ontworpen, de zegel van 15 Pfennig ter gelegenheid van de opening van de landelijke bijeenkomst in Weimar. Zijn ontwerp was geïnspireerd door de Jugendstil, Art Déco en de Nieuwe Zakelijkheid.
Maar terug naar de serie Noodhulp van 1924. De serie was gebaseerd op ‘Het leven van de heilige Elisabeth’ van Moritz von Schwind, een Oostenrijkse kunstschilder uit het begin 1800 (zie afbeelding). Elisabeth van Thüringen was de dochter van de Hongaarse koning Andreas II en Gertrud von Andechs. Ze werd op 7 juli 1207 geboren. Elisabeth werd al snel bekend door haar milddadigheid. Vlak na haar dood in november 1231 werden zieken op wonderbaarlijke wijze genezen bij hun bezoek aan haar graf. In 1235 werd Elisabeth heilig verklaard. Een van de wonderen werd het Rozenwonder genoemd, door Böhm zinnebeeldig opgenomen in de zegels.
De vier thema’s die voorkomen op de postzegels zijn wereldberoemd.
– Hongerigen voeden
– Dorstigen laven
– Naakten kleden
– Zieken verzorgen
Böhm nam details uit de schilderijen van Von Schwind en maakte daar tekeningen van. Deze tekeningen, waarbij de heilige Elizabeth de vier deugden uitoefent, zijn in de middenstukken opgenomen.
Professor Böhm verdween uit het beeld toen Hitler aan de macht kwam. Hij was getrouwd met een vrouw van Joodse afkomst, maar na de Tweede Wereldoorlog werd hij weer aangenomen als professor en als decaan aan de Kunst Universiteit van Berlijn. Hij overleed op 2 september 1963.
Maar hoe komt het dat deze zegels er zo ‘gevlekt’ uitzien? Als men ze omdraait is het meteen duidelijk. De zegels zijn gedrukt op papier met watermerk. Verzamelaars van de postzegels uit het Duitse Rijk kennen dit watermerk als ‘wafels’. In dit geval ‘liggende wafels’. En de gom die is gebruikt is Arabische gom. Deze gom versterkt het effect van het watermerk zodat dit zichtbaar wordt aan de voorkant van de postzegel. Voor de verzamelaar nog enkele technische gegevens:
Druk in boekdruk
5 + 15 Pfennig, verkocht aantal zegels 2.156.217
10 + 30 Pfennig, verkocht aantal zegels 2.059.818
20 + 60 Pfennig, verkocht aantal zegels 550.277
50 + 150 Pfennig, verkocht aantal zegels 295.368.
Er bestaat ook nog een afwijkende zegel, waarbij de letter I in HUNGRIGEN (de zegel van 5 Pfennig) door een vergissing is ingevuld als het cijfer 1. Heeft u die afwijkende zegel?
De postzegels werden ontworpen door professor Ernst Böhm, in Berlijn geboren op 6 maart 1890. Hij werd kunstschilder en ontwierp letters en een van de leidende figuren in zijn vakgebied tijdens de periode van de Weimar Republiek. Hij had al eerder een postzegel ontworpen, de zegel van 15 Pfennig ter gelegenheid van de opening van de landelijke bijeenkomst in Weimar. Zijn ontwerp was geïnspireerd door de Jugendstil, Art Déco en de Nieuwe Zakelijkheid.
Maar terug naar de serie Noodhulp van 1924. De serie was gebaseerd op ‘Het leven van de heilige Elisabeth’ van Moritz von Schwind, een Oostenrijkse kunstschilder uit het begin 1800 (zie afbeelding). Elisabeth van Thüringen was de dochter van de Hongaarse koning Andreas II en Gertrud von Andechs. Ze werd op 7 juli 1207 geboren. Elisabeth werd al snel bekend door haar milddadigheid. Vlak na haar dood in november 1231 werden zieken op wonderbaarlijke wijze genezen bij hun bezoek aan haar graf. In 1235 werd Elisabeth heilig verklaard. Een van de wonderen werd het Rozenwonder genoemd, door Böhm zinnebeeldig opgenomen in de zegels.
De vier thema’s die voorkomen op de postzegels zijn wereldberoemd.
– Hongerigen voeden
– Dorstigen laven
– Naakten kleden
– Zieken verzorgen
Böhm nam details uit de schilderijen van Von Schwind en maakte daar tekeningen van. Deze tekeningen, waarbij de heilige Elizabeth de vier deugden uitoefent, zijn in de middenstukken opgenomen.
Professor Böhm verdween uit het beeld toen Hitler aan de macht kwam. Hij was getrouwd met een vrouw van Joodse afkomst, maar na de Tweede Wereldoorlog werd hij weer aangenomen als professor en als decaan aan de Kunst Universiteit van Berlijn. Hij overleed op 2 september 1963.
Maar hoe komt het dat deze zegels er zo ‘gevlekt’ uitzien? Als men ze omdraait is het meteen duidelijk. De zegels zijn gedrukt op papier met watermerk. Verzamelaars van de postzegels uit het Duitse Rijk kennen dit watermerk als ‘wafels’. In dit geval ‘liggende wafels’. En de gom die is gebruikt is Arabische gom. Deze gom versterkt het effect van het watermerk zodat dit zichtbaar wordt aan de voorkant van de postzegel. Voor de verzamelaar nog enkele technische gegevens:
Druk in boekdruk
5 + 15 Pfennig, verkocht aantal zegels 2.156.217
10 + 30 Pfennig, verkocht aantal zegels 2.059.818
20 + 60 Pfennig, verkocht aantal zegels 550.277
50 + 150 Pfennig, verkocht aantal zegels 295.368.
Er bestaat ook nog een afwijkende zegel, waarbij de letter I in HUNGRIGEN (de zegel van 5 Pfennig) door een vergissing is ingevuld als het cijfer 1. Heeft u die afwijkende zegel? 
Weer een goed verhaal dat ik verzamel in mijn lektuurbundel.
bedankt, Cees.