Fiep Westendorp in Amsterdam

Als u toch de expo van Ed van der Elsken bezoekt, dan kunt u onderaan de trap in de exporuimte de mooie expo van de tekeningen van Fiep Westendorp zien. Jip en Janneke, Otje, Pluk van de Petteflet en Pim en Pom. Sinds de jaren vijftig zijn de illustraties van Fiep Westendorp bekend en geliefd bij jong en oud. Alle originele tekeningen, inclusief correcties en aantekeningen, zijn bewaard gebleven. Circa 150 hiervan zijn aankomende zomer te zien in het Rijksmuseum, van de eerste schetsen van Jip en Janneke tot de nog altijd actuele illustraties voor de Vrouwenpagina van Het Parool. Deze tentoonstelling biedt in twee zalen een veelzijdig overzicht van het oeuvre en gaat dieper in op het maakproces. De expo ‘Fiep Westendorp’ is te zien tot en met 13 september 2026 in het Rijksmuseum (Amsterdam).

Illustrator

Al op jonge leeftijd weet Fiep Westendorp (1916 – 2004) dat ze illustrator wil worden. Ze studeert aan de Koninklijke School voor Kunst en Techniek in Den Bosch, waar zij de enige vrouwelijke student is, en daarna aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam. Vroege schetsboeken in de tentoonstelling laten zien hoe ze haar kenmerkende stijl ontwikkelt: snel, humoristisch en met een scherpe observatie voor menselijke trekjes. 

De kracht van beperkingen 

Na de Tweede Wereldoorlog vestigt Fiep Westendorp zich in Amsterdam en werkt ze veel voor Het Parool, met name voor de Vrouwenpagina. Als financieel onafhankelijke illustrator is zij een opvallende uitzondering in een tijd waarin weinig vrouwen in dit vak werkzaam zijn. De tentoonstelling laat zien hoe de beperkingen van druktechniek en smalle krantenkolommen haar tot eenvoud dwingen. Zo ontstaat haar heldere grafische vormentaal, met krachtige lijnen en beperkte details. 

Bekende personages  

In 1952 verschijnt op de Parool-kinderpagina de eerste aflevering van ‘Jip en Jan-ne-ke’, aanvankelijk met leesstreepjes voor kinderen die net begonnen met lezen. De eerste tekeningen verschillen opvallend van de latere, bekende figuren: de lichamen zijn realistischer geproportioneerd. Gaandeweg worden de personages steeds verder gestileerd, met kleinere lijven, korte beentjes en grote hoofden met de kenmerkende puntneusjes. De twee buurkinderen uit de verhalen van Annie M.G. Schmidt groeien uit tot iconen van de Nederlandse beeldcultuur.  

Eind jaren vijftig volgen nieuwe hoofdpersonen: de poezen Pim en Pom. Ook hiervan zijn originele schetsen met aantekeningen in de tentoonstelling te zien. Fiep Westendorp illustreert de verhalen van Mies Bouhuys en geeft het duo een eigenzinnig karakter. 

Annie MG Schmidt 

Nieuwe druktechnieken bieden Fiep Westendorp vanaf de jaren zestig meer artistieke mogelijkheden. Ze gebruikt allerlei materialen. Naast Oost-Indische inkt en collage gebruikt ze nu ook plakkaatverf en aquarel. Hierdoor kan ze verfijnder werken en meer kleur en nuance toepassen. Samen met Annie M.G. Schmidt brengt ze geliefde personages tot leven in boeken als Otje, Pluk van de Petteflet en Floddertje. Fiep Westendorp groeit uit tot een van de meest iconische Nederlandse illustratoren van de 20ste eeuw. Ze creëert met haar herkenbare beeldentaal personages die al generaties lang tot de verbeelding spreken. 

Blikvangers – Omslagen, affiches, reclame

Haar affiches, omslagen en reclametekeningen zijn verzameld in dit door Gioia Smid samengestelde boek. Een indrukwekkende selectie ‘blikvangers’: illustraties die bedoeld waren om in het oog te springen en de kijker te verleiden. Fiep blonk uit in het vangen van de inhoud van een boek of campagne in één krachtig en vaak humoristisch beeld. Daarmee werpt dit boek een nieuw licht op het oeuvre van een veelzijdige tekenares.

Meer info:

Fiep Westendorp tot en met 13 september 2026 in het Rijksmuseum (Amsterdam):

https://www.rijksmuseum.nl/nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/fiep-westendorp

Fiep Westendorp: https://www.fiepwestendorp.nl/fiepamsterdam/

Boek Fiep Westendorp (biografie) is verschenen vanwege de expo. Een must voor iedere liefhebber.

Recente en oudere musea blogs: https://www.freestampmagazine.nl/tag/made-in-holland/