De geschiedenis van het postzegelverzamelen, deel 4 – Alfred Potiquet

Eind jaren zeventig verscheen een fascinerende reeks artikelen van de heer K. Kouwenberg over de geschiedenis van het postzegelverzamelen in het Nederlandse tijdschrift Philatelie. Deze reeks inspireerde Rob Smit, eigenaar van PostBeeld, om de geschiedenis van het postzegelverzamelen in delen te herschrijven. Dit is deel 4 – Alfred Potiquet.Alfred Potiquet (1820-1882) was een civiel ingenieur die werken uitvoerde voor de gemeenten Meaux en Parijs. Hij was een verzamelaar van manuscripten en postzegels en een kennis van Oscar Berger-Levrault (zie deel 3). Hij kreeg toestemming om Berger-Levraults postzegellijsten te gebruiken bij het samenstellen van een catalogus. Potiquet voegde informatie uit zijn eigen collectie en die van anderen toe en produceerde een volledig geïllustreerde catalogus die duidelijk een verbetering was ten opzichte van de lijsten van Berger-Levrault en daarom geschikt was voor publicatie. In samenwerking met Eugène Lacroix, eigenaar van een technische boekhandel, en de Parijse postzegelhandelaar E. Laplante, werd de eerste editie van Potiquets catalogus gepubliceerd op 21 december 1861. Deze 'Catalogue des Timbres-Poste Créés dans les États diverse du Globe' was de eerste geïllustreerde postzegelcatalogus en de eerste die in boekhandels verkrijgbaar was – de prijs bedroeg destijds 2 francs en 50 centimes. Prijzen van postzegels werden nog niet vermeld. Deels omdat ze destijds niet zo belangrijk waren en omdat nauwkeurige waardebepalingen nog niet mogelijk waren.

De catalogus was een succes. In maart 1862 was het boek uitverkocht en dankzij dit succes kon een tweede editie goedkoper worden verkocht (1 franc 25). De tweede editie bevatte informatie over 1080 postzegels en 132 postwaardepapieren. Maar er doemden problemen op. De samenwerking liep stuk toen Lacroix ontdekte dat Laplante de catalogus onder zijn eigen naam op de markt had gebracht. Laplante's naam werd van de omslag van de tweede editie verwijderd en Lacroix gaf zijn versie van de breuk in het voorwoord van de tweede editie, waarin niet alleen Laplante, maar ook J.-B. Moens (die in Brussel zijn "Manuel du collectionneur de Timbres-Poste" had uitgegeven) van plagiaat werd beschuldigd. Hij gaf ook subtiel aan dat de fouten in de eerste editie (die uiteraard in de tweede editie waren gecorrigeerd) nog steeds in de catalogi van de andere twee mannen voorkwamen. Hieronder ziet u pagina 255 van een antiquairboekhandelsbulletin uit het eerste kwartaal van 1862, met een overzicht van de toen beschikbare filatelistische publicaties. Onderaan staat een advertentie voor de tweede editie van de publicatie van Potiquet en direct daarboven een vermelding van de catalogus van Moens. Binnenkort verschijnt deel 5 – Het bruisende jaar 1862