De geschiedenis van het postzegelverzamelen, deel 5 – De bloeiperiode van 1862

Eind jaren zeventig verscheen een fascinerende reeks artikelen van de heer K. Kouwenberg over de geschiedenis van het postzegelverzamelen in het Nederlandse tijdschrift Philatelie. Deze reeks inspireerde Rob Smit, eigenaar van PostBeeld, om de geschiedenis van het postzegelverzamelen in delen te herschrijven. Dit is deel 5 – Het bloeiende jaar 1862. Het jaar 1862 kan gerust het belangrijkste jaar in de geschiedenis van de filatelie worden genoemd. In het bovengenoemde "Philatelic Journal of Great Britain" van 1 april 1916 stond een artikel van EL Pemberton (1844-1878) (later meer over hem in deze serie) uit 1863, waarin hij stelde dat er vóór 1856 waarschijnlijk slechts drie of vier erkende volwassen postzegelverzamelaars waren en dat postzegels verzamelen vooral een hobby was voor schoolkinderen. Vanaf 1858 begon dat langzaam te veranderen en begin jaren 1860 nam de belangstelling voor het onderwerp dramatisch toe. Het groeiende aantal volwassen verzamelaars leidde tot handels- en verdienmogelijkheden voor sommigen. Enerzijds was er een grote behoefte aan informatie, anderzijds waren er steeds meer verzamelaars die hun kennis wilden delen. En in 1862 begon de filatelie serieus van start te gaan. Dat jaar verschenen vele catalogi, het eerste album en talloze tijdschriftartikelen. In zijn postzegelcatalogus uit 1862 stelde John Edward Gray (zie deel 3 – en later meer over hem in volgende delen) een lijst samen van 18 andere publicaties over hetzelfde onderwerp die eveneens in 1862 verkrijgbaar waren.

Hoewel er vóór 1862 al wel wat handelaren actief waren (meestal als nevenactiviteit), lijkt 1862 het eerste jaar te zijn geweest waarin de vraag naar postzegels zo groot was dat een aantal mensen uitsluitend van de postzegelhandel kon leven. Het was ook het jaar waarin prijslijsten werden uitgegeven, waardoor duidelijk werd dat niet elke postzegel dezelfde waarde vertegenwoordigde en dat een verzameling daadwerkelijk geld waard kon zijn. Dit besef was ongetwijfeld een van de belangrijkste redenen voor de grote toename in de belangstelling voor het verzamelen van postzegels. Het was niet langer alleen iets voor jongeren, maar een gerespecteerde hobby voor volwassenen. Oorspronkelijk bevonden de meeste verzamelaars zich in en rond Londen en Parijs. Er bestaat zelfs al sinds 1860 een postzegelbeurs in Parijs. Buiten Engeland en Frankrijk leek het verzamelen zich voornamelijk te beperken tot Duitsland, België en de Verenigde Staten. In 1862 publiceerde Nederland zijn eerste Nederlandstalige postzegelcatalogus en het was duidelijk dat het 'virus' zich wereldwijd begon te verspreiden. Het duurde natuurlijk niet lang voordat ook criminelen zich aangetrokken voelden tot de wereld van de filatelie. Zo verschenen er al snel herdrukken en vervalsingen op de markt en in 1862 verschenen voor het eerst publicaties die deze vervalsingen aan de kaak stelden. In volgende delen van deze serie belichten we andere personen die rond 1862 een belangrijke rol speelden in de groei van de filatelie. In deel 6 richten we onze aandacht op Edard Laplante. Hij was wellicht de eerste voltijdse postzegelhandelaar die volledig van de postzegelhandel leefde.