Eind jaren zeventig verscheen een fascinerende reeks artikelen van de heer K. Kouwenberg over de geschiedenis van het postzegelverzamelen in het Nederlandse tijdschrift Philatelie. Deze reeks inspireerde Rob Smit, eigenaar van PostBeeld, om de geschiedenis van het postzegelverzamelen in delen te herschrijven. Dit is deel 1: Inleiding en De Eerste Postzegel.

Inleiding:

In 1978, toen ik zestien was, begon het maandblad Philatelie een reeks artikelen over de geschiedenis van het postzegelverzamelen. Ik was in die tijd erg met postzegels bezig. Net als vele anderen verzamelde ik ze al van jongs af aan. Maar al snel leidde mijn verzamelwoede me in een andere richting. Mijn ouders bezochten regelmatig postzegeltentoonstellingen, omdat mijn vader oude ansichtkaarten van Haarlem verzamelde en ook een beetje handelde in ansichtkaarten en plaatjesalbums (albums voor sigarettenkaartjes en kaartjes die bij koffie- en theepakketten werden gegeven). Natuurlijk ging ik met hen mee en al snel begon ik postzegels te ruilen, vooral postzegels die ik echt mooi vond. Ik werd al snel een beetje als handelaar gezien.

In tegenstelling tot veel verzamelaars en semi-handelaren in Nederland in die tijd, richtte ik me niet alleen op Nederlandse postzegels, maar ook op postzegels uit andere landen. Het doorbladeren van catalogi (toen voornamelijk Yvert) kostte veel tijd, wat niet altijd even gunstig was voor mijn schoolresultaten, maar mijn algemene kennis en taalvaardigheid ontwikkelden zich enorm. Daarnaast was ik altijd al geïnteresseerd in geschiedenis. Toen ik op de basisschool zat en mensen me vroegen wat ik later wilde worden, was het antwoord steevast: "archeoloog". Naast postzegelcatalogi las ik vooral boeken over geschiedenis en aardrijkskunde. Deze achtergrond was ongetwijfeld ook de reden dat de artikelenreeks in het tijdschrift Philatelie me zo boeide. En die artikelen waren er waarschijnlijk verantwoordelijk voor dat ik geen archeoloog, maar postzegelhandelaar ben geworden. Ze hebben me zeker beïnvloed om oude filatelistische publicaties te gaan verzamelen in plaats van postzegels (hoewel mijn handelsvoorraad tot op de dag van vandaag een zeer grote verzameling postzegels is). Ik was vooral geboeid door de verhalen van de filatelistische pioniers in de vijftig jaar na de verschijning van de eerste postzegel. Hoe ontstond de eerste catalogus of het eerste album, hoe verzamelden mensen, wanneer en hoe wisselden ze informatie uit en hoe vonden ze hun postzegels? En natuurlijk, vanuit mijn perspectief: hoe verging het de eerste handelaren en uitgevers? Dit is het eerste artikel in een reeks waarin ik hoop al deze onderwerpen en meer te behandelen, met de focus op de filatelistische pioniers van de 19e eeuw. In de komende maanden zal Freestampmagazine vervolgartikelen publiceren over verzamelaars en hoe de eerste catalogus tot stand kwam. Net als de artikelen van de heer Kouwenberg is deze reeks niet bedoeld als een wetenschappelijk onderbouwde geschiedenis van het postzegelverzamelen. Het is een weerspiegeling van wat er eerder is geschreven, informatie die ik op internet heb gevonden en bevindingen uit mijn eigen grote verzameling boeken over het onderwerp.

De eerste postzegel

Een postzegel is in feite een ontvangstbewijs voor een dienst, namelijk de bezorging van de post. Als je dit in gedachten houdt, verscheen de eerste postzegel in 1653 in Parijs. Een zekere Monsieur de Villayer richtte een postdienst op waarbij de afzender de portokosten vooraf betaalde en een ontvangstbewijs aan de brief werd bevestigd. Zodra de post was bezorgd, werd het ontvangstbewijs verwijderd en vernietigd. Vermoedelijk om verder misbruik te voorkomen. Er bestaan ​​geen bekende kopieën van deze ontvangstbewijzen. Het is wel bekend dat de hierboven afgebeelde Penny Black de eerste postzegel was. De Engelsman Rowland Hill vond dit gegomde ontvangstbewijs uit dat vooraf kon worden gekocht, op een poststuk kon worden geplakt en onbruikbaar werd gemaakt door er met inkt overheen te stempelen. Er waren echter ook anderen die al min of meer hetzelfde idee hadden. In 1823 bedacht de Zweed Treffen von Berg een verzendmethode met speciale enveloppen en moeilijk te kopiëren postzegels. De Zweedse post vond zijn idee absurd en het werd nooit uitgevoerd. In 1836 kwam de Oostenrijker Laurenz Kosir met het idee om post vooraf te betalen door een losse postzegel te kopen. Ook zijn idee werd niet overgenomen. In Schotland maakte James Chalmers proefdrukken (zie hierboven). Zijn zoon beweerde later dat Rowland Hill het idee voor een zelfklevende postzegel van Chalmers had gestolen. (Houd de website in de gaten voor het volgende deel in de komende weken.)