Jeugdboek ‘De schippers van de Kameleon’ en het jubileum

Vijfenzeventig jaar geleden verscheen het eerste deel van de populaire jeugdboekenreeks ‘De Kameleon’ van Hotze de Roos (1909 – 1991). De boekenserie (de meest populaire jeugdserie van ons land) is geliefd bij jong en oud. Bij velen is destijds het leesplezier gestart met de Kameleon-boeken! Op zaterdag 6 juli 2024 verrasten beide tweelingbroers, Hielke en Sietse, (gespeeld door twee acteurs van Kameleondorp Terherne) een vertegenwoordiger van uitgever Kluitman uit Alkmaar met de oorkonde ‘Diamanten Boek’ tijdens de presentatie van de heruitgave van het eerste deel van de Kameleon-serie. Deze jubileumuitgave bevat het originele verhaal, complete titellijst met covers in kleur en meer unieke extra’s. Een van de 5 kinderzegels van de kinderzegelemissie 2019 (nvph 3786/90) met kinderboeken. De 12-jarige Hielke en Sietse uit Friesland zijn de tweeling van smid Klinkhamer en wonen in Lenten, een gefingeerde naam van een dorp aan een groot meer. De jongens kijken vaak verlangend naar alle mooie boten, die er rondvaren. Ze zouden het liefst zelf ook een boot willen bezitten, maar dat was helaas niet mogelijk. Toch werden ze op een dag zomaar de bezitter van een oude boot, maar ze kunnen er alleen niet veel mee. Dan wordt het dorp getroffen door een windhoos, waardoor hun buurman, de dokter, met zijn auto in de sloot belandt. Gelukkig weet Sietse hem te redden. Als dank mag de tweeling de motor uit het autowrak slopen en die in hun boot monteren. Nu hebben Hielke en Sietse een eigen boot mét een sterke motor, waarmee ze veel avonturen beleven. Een van de tien postzegels van het postzegelvel ‘Jaar van het boek’ (3452/61) uit 2016. Dat de boot tot Kameleon werd gedoopt, kwam door buurman-dokter, die opmerkte dat de kleur van de boot steeds veranderde en daardoor de eigenschappen van een kameleon bezat. De broers mengden bij het schilderen van de boot restanten verf door elkaar. Misschien is de titel van het schip meer symbolisch dan schrijver De Roos ooit heeft kunnen vermoeden. Ieder deeltje heeft ook net weer een iets andere kleur en toch blijft het De Kameleon. Van het eerste boek zijn tot dusver meer dan 400.000 exemplaren verkocht. Schrijver De Roos heeft 60 Kameleon-avonturen geschreven en er zijn meer dan 15 miljoen exemplaren ervan verkocht. Tijdens een bijeenkomst in Terherne (1980) stelt schrijver Hotse de Roos dat het dorp aan het Sneekermeer met naaste omgeving hem sterk doet denken aan de plaats Lenten uit zijn boeken. Vanaf 1997 staat Terherne als attractiepark nationaal bekend als Kameleon-dorp.

Biografisch

schrijver Hotze de Roos is in het landelijke Langezwaag (oostelijk van Heerenveen) geboren. Een laagveengebied met veel sloten, boomsingels en moerassige weilanden. In zijn jeugdjaren speelde hij met zijn broer kattenkwaad uithalend in het dorp. Als werkloze timmerman schreef hij korte stukjes in een voor en door werklozen gemaakte krant, waarmee hij zijn schrijverstalent voor het eerst toonde. Vanaf 1935 (noodgedwongen verlaat hij Friesland) werkt hij tot zijn pensionering als timmerman bij de technische dienst van een weverij in Krommenie. In de weekends (1949 – 1991) schreef De Roos zijn verhalen. Drie thema’s spelen een dominerende rol in zijn autobiografische werk: [1] aantrekkelijkheid van de humor, [2] liefde voor het leven, [3] doem van de armoede. De Roos groeide op in zuidoost Friesland, dat toen tot een van de armste delen van ons land behoorde met werkeloosheid, armoede van ongeschoolde veen- en landarbeiders. De Roos beschrijft het paradijselijke leven op het platteland van Friesland met een sfeer van vrijheid, kameraadschap en geluk. Tijd heeft men er steeds, het is er altijd vakantie en de zon schijnt meestal. Heldendaden van de tweeling zijn feitelijk projecties van welke hij zelf graag had willen uitvoeren. In het ‘oerboek’ van de Kameleon staan talrijke ‘ verouderde vergeetwoorden’ als bijvoorbeeld kattenkwaad uithalen, een pak rammel geven, belhamels, schavuiten, deugnieten en kwajongens. De Kameleon-reeks heeft vroeger bij velen het leesplezier in sterke mate aangewakkerd als route naar boeken met meer gelaagdheid en uitdagende taal.