Katyn, nagedachtenis aan de massamoord

Op 7 april bracht Polen deze postzegel uit ter nagedachtenis aan de massamoord in Katyn. In 1940 was Katyn een van de locaties waar de geheime dienst van de Sovjet-Unie bijna 26.000 Poolse burgers, geestelijken en militairen executeerde. Deze Polen zaten gevangen in Poolse concentratiekampen. Stalin hoopte het verzet tegen het communisme in de kiem te smoren door de intellectuele bovenlaag van de Poolse bevolking te arresteren en gevangen te zetten. De concentratiekampen moesten echter worden vrijgemaakt voor de komst van zo’n 50.000 tot 70.000 inwoners van de Baltische staten. Daarom werd op 5 maart 1940 het bevel tot de massamoord gegeven door het Centraal Comité. Stalin tekende het bevel.

Op 13 april 1943 vonden de Duitsers de massagraven van Katyn. Tot die tijd was er niets bekend over het lot van de krijgsgevangenen. Er werd overtuigend bewezen dat de moorden door de Sovjets waren gepleegd. Toen de Poolse regering hierover opheldering eiste, verbrak de Sovjet-Unie de betrekkingen. De Sovjet-Unie zette (geholpen door de communistische pers in het buitenland) een campagne op om de schuld van de massamoord in de schoenen van de nazi’s te schuiven. Omdat de situatie de geallieerden dreigde te verzwakken, deden ook westerse geallieerden tijdens de oorlog pogingen om de waarheid over Katyn te verdoezelen. Ze wilden de relatie met Stalin niet verstoren. Zowel de Britse premier Churchill als de Amerikaanse president Roosevelt verzwegen de waarheid. In 1946 weigerden de Britten en de Verenigde Staten wel de zaak Katyn als Duitse oorlogsmisdaad door het Neurenbergtribunaal te laten berechten. Ook na de oorlog bleef in Polen de Sovjetversie van het verhaal de officiële versie. Na verloop van tijd mocht Katyn zelfs helemaal niet meer ter sprake komen. Pas in april 1990 bevestigde de regering van de Sovjet-Unie de verantwoordelijkheid van de NKVD (geheime dienst) voor een massamoord. Toch blijven sommige communisten overtuigd van de schuld van de nazi’s. En in kringen van neonazi’s wordt de kwestie Katyn als argument gebruikt om de schuld van de nazi’s aan de Holocaust te ontkennen.

Dit jaar, zeventig jaar na de massamoord woonde de Russische premier Vladimir Poetin de herdenking bij van de massamoord in Katyn. Poetin nodigde ook de Poolse premier Donald Tusk uit. Dit was op 7 april, tevens de dag waarop Polen de herdenkingspostzegel uitbracht. Drie dagen later, op 10 april 2010, vloog de Poolse president Lech Kaczy?ski naar Smolensk. Van daaruit zou hij doorreizen naar Katyn om de herdenkingsplechtigheid van de massamoord in Katyn bij te wonen. Nabij de vluchthaven van het Russische Smolensk stortte het regeringsvliegtuig neer. Kaczy?ski en alle andere inzittenden kwamen om het leven. Postzegelkenmerken Uitgiftedatum: 07 april 2010 Postzegelwaarde: 3 ZL Formaat: 43 mm x 31,25 mm (70 mm x 90 mm) Oplage: 300.000 Ontwerp: Marzanna Dabrowska Druktechniek: offset