Mesdag-postzegel: ”Rare afmetingen heeft het schilderij!”

De reactie van Jaap Termes op de Mesdag-postzegel (nvph 1632) van het artikel van zondag 23 juni 2024: “Rare afmetingen heeft het schilderij. Zo komt men nooit aan 1680 vierkante meter” vraagt om enige aanvullende informatie. Naar ik hoop, wordt daarmee de zegelafbeelding met iets meer begrip en kennis bekeken. Misschien zal de postzegelafbeelding door enkelen zelfs nog wel eens gewaardeerd kunnen worden.

NVPH 1632 – Panorama Mesdag

Op deze extra grote postzegelafbeelding komt de ronding van het panorama toch nog meer overtuigend over. Ik maak hierbij gebruik van de uitspraak van grafisch ontwerper Haico Beukers over deze postzegel en voeg er enkele schetsen aan toe ter verduidelijking.

• Haico Beukers: “Het is geen reproductie van het schilderij, maar een illusie (droombeeld) ervan. De afbeelding (feitelijk deelafbeelding) is op de postzegel sterk vervormd, zodat je zicht krijgt op de ruimtelijkheid / drie-dimensionaliteit [lengte, breedte & dikte]) ervan. Het roept de sfeer op van het echte Panorama Mesdag. Ook de silhouetten van toeschouwers versterken die ruimtelijkheid. Drie toeristen verwijzen naar het toeristische aspect van het Panorama.”
• De ontwerper geeft hiermee een persoonlijk droombeeld, utopie of visioen van een deel van het gebogen panorama-schilderij. ‘t Is toch onmogelijk een totaalbeeld van een cirkelvormig schilderij te geven.

Stel dat het een plat, twee-dimensionaal schilderij is (zoals gebruikelijk met slechts lengte en breedte) en een toeschouwer gaat links naast het schilderij staan op voorwaarde dat zijn oog op dezelfde hoogte als de horizon van het schilderij loopt. Als deze persoon naar het schilderij kijkt, ontstaat bijgaande schematisch schets. Door deze kijkrichting ontstaat bijgaande perspectivische verandering van het schilderij voor hem. Ga dezelfde activiteit thuis een halve meter naast een schilderij maar eens uitvoeren. Opvallend zijn dan dat beide lijnen schuin naar elkaar toe lopen. Stel dat je dezelfde handeling uitvoert met een gebogen gedeelte van de Mesdag-schildering dan is het meest linkse gedeelte gelijk aan dat van het platte schilderij. Door de gebogen vorm zal de perspectivische verandering op het schilderij wel geheel anders worden. Alle rechte lijnen worden stuk voor stuk gebogen lijnen. Resultaat? Jaap Termes (ongeloofwaardig over de oppervlakte van 1680 vierkante meter) constateert verwonderd: “Rare afmetingen!”