Om de hoek

Twee Veth-zegels die je in de stuiverboeken zou laten zitten en drie portzegeltjes met een minimale cataloguswaarde: ze lagen aan de basis van een filatelistisch topstuk. In januari 1934 ontving bakker Bus uit Zuidoostbeemster, een expresse-briefkaart van de Blikfabrieken van de wed. Numan uit Amsterdam. Een afspraak was de reden voor de expresse-verzending, want de blikfabriek had telefoon, maar bakker Bus nog niet. De post kwam in die tijd dagelijks langs, soms zelfs meerdere keren op één dag, maar dat was voor de afzender kennelijk niet snel genoeg. Voor het verlangen naar snelheid moest wel betaald worden, door de afzender (15 cent) én door de geadresseerde (15 cent in portzegels). Postaal gezien viel Zuidoostbeemster onder Purmerend, maar het dorp had wel een eigen ‘poststation’. In deze jaren was dat gehuisvest naast ‘de politiepost van Haan’, dat was wat nu Purmerenderweg 187 is, een dubbel woonhuis. Het poststation werd gevestigd in het huidige nummer 185, waar tegenwoordig Sanja Leene woont, de stuwende kracht achter onze onvolprezen bardienst. Voor expresse-brieven naar buitengewesten en afgelegen gebieden gold een apart verhaal. Die werden besteld vanuit Purmerend en bij die bestelling mocht een ‘evenredig afstandsrecht’ geheven worden. 

De post in Purmerend mocht bepalen hoeveel er extra in rekening gebracht werd voor een spoedbrief die (ver) buiten het normale bestelgebied lag. De hoogte van het extra bedrag werd bepaald door het tijdstip waarop de brief besteld moest worden, de afstand, ja zelfs de hindernissen onderweg. Pontjes, bruggen en onbegaanbare wegen konden het bedrag omhoog jagen. Zelfs de status van de besteller kon een rol spelen. Nadat de PTT het rekenwerk verricht had, werd het te betalen bedrag in portzegels op de brief geplakt: in dit geval kwam er 15 cent voor rekening van bakker Bus. De kaart naar Bakker Bus heeft ook een speciaal verhaal. Voor mij is dit het eerste poststuk waarvoor in de Beemster evenredig afstandsrecht betaald moest worden en dan nog wel verstuurd aan een bakker op het Zuiderpad, 100 meter van mijn huis.

De eigenaar van dit unieke poststuk kan er nog geen afstand van doen, maar hij is dan ook een specialist op dit gebied die over de boeiende materie van de expresse-post een prachtig boek schreef: Arie Zonjee (en Ot Louw), Met de meeste spoed en promptitude, expresse in Nederland. Het is nog te koop.