De oude bussen van Malta

De oorsprong van de Maltese busdienst gaat terug tot 1905. De bussen werden vaak door de eigenaren zelf bestuurd, wat een vriendschappelijke rivaliteit bevorderde en ertoe leidde dat de sterk gepersonaliseerde bussen geliefd werden bij het grote publiek. Helaas eiste de tand des tijds zijn tol van een flink aantal van deze bussen, waardoor ze werden vervangen door modernere modellen. Ondanks de stopzetting van de dienst werden er een flink aantal naar het Verenigd Koninkrijk gestuurd en daar door liefhebbers gerestaureerd, terwijl een aantal van deze bussen nog steeds wordt gebruikt voor rondritten en andere evenementen op de eilanden. In 2021 verscheen de meest recente uitgave in een reeks, met als thema de oude bussen van Malta. De postzegel van 30 cent toont een Ford Thames uit 1953 (geregistreerd als busnummer 2501), met een carrosserie van Joseph Micallef. Deze bus reed in zijn tweekleurige groene uitvoering op de routes rond Sliema tot 2011, toen hij werd overgeschilderd in de geel-oranje kleurstelling die hier te zien is. Hij wordt nog steeds gebruikt als vintage stadsbus voor rondritten. De middelste postzegel toont een Bedford OB uit de jaren 1950, met een carrosserie van Michael Debono. De bus was oorspronkelijk geregistreerd als busnummer 3119, later gewijzigd in Y-0676 en herbouwd in 2011. Hij doet ook dienst als oldtimer stadsbus met kenteken ZXY676. De postzegel van 86 cent toont een Ford Thames chassis en cabine met een carrosserie gebouwd door Michael Barbara in 1953. Na de buitenbedrijfstelling werd de bus herbouwd en opnieuw geschilderd in de aantrekkelijke rood-blauwe Zabbar-routekleuren. Ook deze bus is momenteel een oldtimer stadsbus. Hij was eerst geregistreerd als busnummer 3299, vervolgens als FBY732 en ten slotte als FXY732.

De geschiedenis van de bussen in Malta begon in 1905 toen de eerste voertuigen werden geïmporteerd om te rijden tussen de hoofdstad Valletta en St. Andrew's. Ze domineerden het lokale vervoer in de jaren twintig, wat uiteindelijk leidde tot het verdwijnen van zowel de Malta Tramways in 1929 als de Malta Railway in 1931, die samen sinds de eeuwwisseling de ruggengraat van het openbaar vervoer vormden. Op 2 juli 2011 werden de iconische bussen van Malta, die deden denken aan een vervlogen tijdperk, uit dienst genomen en begon een nieuw tijdperk van openbaar vervoer. De bovenstaande set van 20 postzegels, uitgegeven door MaltaPost in 2011 en getiteld 'Malta Buses – The End of An Era', markeerde deze gebeurtenis en toont voertuigen die in de loop der jaren in gebruik waren.

In 2013 zette MaltaPost de serie 'Malta Buses – The End of An Era' voort met de uitgave van zes postzegels die enkele van de meest iconische bussen van het eiland afbeelden die niet meer in gebruik zijn. De postzegels zijn reproducties van originele kunstwerken van de Maltese kunstenaar Cedric Galea Pirotta. Deze serie omvat de eerste bussen die op Malta en Gozo reden, evenals bussen die werden gebruikt door British Services, British European Airways (BEA) en British Overseas Airways Corporation (BOAC).

Links bovenaan is een politiebus van Malta te zien. Toen de Britse Royal Air Force zich in de jaren 1970 van Malta terugtrok, nam de Maltese politie vier korte Thames ET6-bussen in gebruik. De carrosserieën van deze bussen waren in de jaren 1950 in Malta gebouwd door Frank Aquilina. Thames, een Britse chassisbouwer, maakte deel uit van de Ford-groep. De MP54's werden later, in de jaren 1980, vervangen.

In het midden bovenaan staat een "Airport Bus" – Deze ongewone bussen met een carrosserie van Park Royal uit Engeland werden gebouwd op een Commer-chassis en kwamen eind jaren 1940 op de markt. Het verhoogde achtergedeelte bood ruimte voor het opbergen van bagage onder de zitplaatsen. Deze voertuigen verzorgden pendeldiensten tussen de luchthaven van Malta in Luqa en hotels in Valletta voor passagiers die daar overnachtten. Aanvankelijk werden ze geëxploiteerd door British Overseas Airways Corporation, maar in 1949 gingen deze Commers over naar de Malta Airways Company en vervolgens in 1954 naar de nieuw opgerichte Malta Aviation Services. Beide bussen bleven tot in de jaren 1960 in gebruik, waarvan er één zelfs nog in 1969 in dienst was.

Rechtsboven is een van de vier dubbeldekkers te zien die gebouwd zijn door Thornycroft, een Britse voertuigfabrikant. Deze bus vormde samen met een enkeldekker en een andere bus met een vrachtwagenopbouw voor personenvervoer de eerste busvloot die op Malta actief was. De dienst begon in 1903 en reed tussen Valletta en Sliema, maar vermoedelijk heeft deze niet lang bestaan. De bussen waren in ieder geval in 1911 niet meer in gebruik.

Op de stempel linksonder staat een van Malta's bekendste bussen, "Maggie", een Magirus-Deutz O3500 die door Michael Debono was voorzien van een lokaal gebouwde carrosserie. De bus werd in 2003 uit dienst genomen, maar in tegenstelling tot veel andere bussen van dit type werd hij bewaard voor toekomstig behoud en restauratie, en is nu in beheer bij de organisatie Heritage Malta.

Vervolgens werd de "Victoria Hire Service"-bus, vermoedelijk de eerste bus die op Gozo in gebruik was, gebouwd op een Ford-chassis. Deze bus werd rond 1925 geïntroduceerd en in 1934 buiten gebruik gesteld en vervangen.

Rechtsonder is een bus van de Royal Armed Forces te zien. De Britse strijdkrachten maakten door de jaren heen gebruik van verschillende bussen om personeel over het eiland te vervoeren. In de jaren 1950 en 1960 was een van die bussen de Bedford SB, gebouwd met een zeer eenvoudige carrosserie. Bedford, eveneens een Britse chassisbouwer, maakte deel uit van Vauxhall Motors, dat op zijn beurt weer onderdeel was van General Motors. De hier afgebeelde Bedford-bus laat zien hoe een bus van de Royal Navy eruit zou hebben gezien. Toen de strijdkrachten deze Bedford SB-bussen niet meer nodig hadden, werden ze lokaal verkocht. De carrosserieën werden gesloopt en vervangen door nieuwe, lokaal gebouwde carrosserieën. Een aantal van deze bussen bleef tot juli 2011 in gebruik en werd nog dagelijks gebruikt.

Een Maltese postzegelset uit 1996 met als thema "Gemechaniseerd transport" toonde vier bussen met op de achtergrond oude buskaartjes. "Diamond Star", busnummer 1990, reed voor het eerst in de jaren 1920. De postzegel van 5 cent toont een Stewart-bus nummer 434 "Tom Mix" (jaren 1930), de postzegel van 14 cent toont bus nummer 1764 "Verdala" (jaren 1940) en
30c “Front Control” Bus nr. 3495 (jaren 1960).

De impact die deze oude bussen hebben gehad op de culturele identiteit van Malta is groot. En de Maltese postdienst heeft er door de jaren heen zeker alles aan gedaan om ervoor te zorgen dat de traditionele bussen van Malta en Gozo niet in de vergetelheid raken.