Pindakaasvloer in Rotterdam

Als eerbetoon aan Wim T. Schippers is de Pindakaasvloer te zien in het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam). Voor deze uitvoering is 390 kilo pindakaas uitgesmeerd in een zeshoek van 25 m². Je kunt de Pindakaasvloer tot en met 6 september 2026 bezoeken. In deze blog veel te melden over pinda’s, pindakaas, Wim T. Schippers, zeshoek.

Pinda

De pinda (Arachis hypogaea), ook wel aardnoot, grondnoot, olienoot, apennoot of katjang genoemd, is, ondanks al deze namen, botanisch gezien geen noot, maar een peulvrucht met daarin één, twee of drie zaden. De pindaplant behoort zoals alle peulvruchtdragenden tot de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae of Fabaceae). De bloem bevindt zich bovengronds, en daaruit ontwikkelt zich na bevruchting een peul met meestal twee zaden. Daarna ondergaat de vrucht een bijzondere ontwikkeling: de stengel waaraan de peul groeit wordt langer en boort zich in de grond. Dit deel van de stengel wordt een carpofoor of vruchtdrager genoemd. Onder de grond rijpt de vrucht en gaat vervolgens, onder natuurlijke omstandigheden, over tot ontkieming. De pindaplant is een eenjarige plant die afkomstig is uit Zuid-Amerika en door de Spanjaarden in de 16e eeuw in tropische en subtropische gebieden over de gehele wereld werd verspreid.

Pindakaas

Pindakaas is een voedingsmiddel gemaakt van zeer fijn gemalen pinda’s. Pindakaas, in de huidige smeerbare vorm, komt oorspronkelijk uit Montréal (Canada), waar het in 1884 ontwikkeld werd door Marcellus Edson, ten tijde van een overschot in de productie van pinda’s. Pindakaas was het bijproduct van pindaolie. De smeerbare variant werd in 1893 uitgevonden door de Amerikaan John Harvey Kellogg. Sommige bronnen beweren echter dat de Amerikaanse Rose Davis al rond 1840 pindakaas in smeerbare vorm maakte, nadat haar zoon beschreef hoe Cubaanse vrouwen pinda’s maalden en het smeersel op brood aten. Pindakaas is met name populair als broodbeleg in de Verenigde Staten, Canada, het Verenigd Koninkrijk en Nederland en in mindere mate in Suriname (vooral een scherpere variant) en Duitsland. In de Verenigde Staten moet pindakaas wettelijk ten minste 90% pinda’s bevatten. Het is er bovendien wettelijk verboden kunstmatige zoetmakers, kleur- en conserveringsmiddelen aan de pindakaas toe te voegen. De meeste soorten bevatten ook zout en suiker om aan de smaak van de gemiddelde consument tegemoet te komen, hoewel ook reform- en andere varianten zonder toevoegingen worden verkocht. Naast pindakaas voor menselijke consumptie is er ook pindakaas zonder zout voor vogels.

Over de Pindakaasvloer

Wat is de Pindakaasvloer?

De Pindakaasvloer is een conceptueel kunstwerk van Wim T. Schippers uit 1962. Willem Theodoor Schippers (1942–2026) was een Nederlands programmamaker, acteur, stemacteur, schrijver, regisseur, presentator en beeldend kunstenaar. Zijn beeldende kunst had verwantschap met Fluxus, popart en conceptuele kunst. Als theatermaker maakte hij gebruik van humor en absurditeit. Als schrijver creëerde hij vaak nieuwe woorden. Hij kreeg in Nederland bekendheid door controversiële tv-programma’s die hij in de jaren 60 en 70 maakte, zoals Hoepla en De Fred Haché Show met bekende personages als Fred Haché, Barend Servet en Sjef van Oekel.

Het bestaat uit een vloer bedekt met een dikke laag pindakaas en maakt deel uit van zijn zogenoemde Floor Covering Series. Binnen deze serie bedekte hij onder meer vloeren met glasscherven en zout. Het kunstwerk draait om het idee dat er een vloer van pindakaas in een museum ligt en bezoekers zich afvragen waarom. Het roept vragen op als: Is dit kunst? en Mag ik dit mooi vinden? Schippers zag kunst als iets dat niet per se logisch of nuttig hoeft te zijn. Het mag onzinnig zijn – net als het leven zelf – en juist daardoor de moeite waard zijn.

Is dit de originele Pindakaasvloer uit 1962?

De Pindakaasvloer is een werk dat telkens opnieuw wordt uitgevoerd volgens de instructies van Wim T. Schippers. De presentatie in het Depot is daarom geen bewaard gebleven vloer uit 1962, maar een nieuwe uitvoering van het kunstwerk. Het idee en de uitvoering vormen samen het werk. Zie foto hieronder van mijzelf.

Waarom heeft het museum juist voor de Pindakaasvloer gekozen als eerbetoon?

De Pindakaasvloer is een van de meest iconische en herkenbare werken van Wim T. Schippers. Het werk staat symbool voor zijn humor, eigenzinnigheid en vernieuwende blik op kunst. Al tientallen jaren roept het werk verwondering, nieuwsgierigheid en discussie op bij bezoekers. Juist omdat het zo kenmerkend is voor zijn manier van denken en werken, is de Pindakaasvloer een passend eerbetoon.

Is de vloer gemaakt van echt pindakaas?

Ja, voor deze uitvoering is Calvé pindakaas zonder stukjes gebruikt. Wim T. Schippers vond dat erg belangrijk voor de beleving van zijn werk. Schippers heeft de voorkeur voor het merk Calvé pindakaas. Daarover zei hij ‘want dat smeert zo lekker’.

Hoeveel pindakaas is er in totaal nodig?

Voor deze uitvoering hebben onze pindakaasstukadoors ongeveer 390 kilo pindakaas gebruikt.

Welke vorm en grootte heeft de Pindakaasvloer?

De Pindakaasvloer kan in verschillende vormen worden uitgevoerd. Voor deze presentatie is gekozen voor een zeshoek van 25 m², passend bij de tentoonstellingsruimte en de wens om het werk zo ruimtelijk mogelijk te presenteren.

Zeshoek (België)

Het laatste vel uit de jaarlijkse serie ‘Geometrie in de natuur’. Dit keer de zeshoek uit de natuur. Van links naar rechts de postzegels: Schil van een ananas, Een verzameling van zeshoeken in de natuur, Honingraat, Ei van een vlinder, Cactus. Blok/velrand: Uitvergroting van een honingraat.

Meer info:

Pindakaasvloer – Eerbetoon Wim T. Schippers, tot en met 6 september 2026 in het Depot van Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam):

https://www.boijmans.nl/tentoonstellingen/pindakaasvloer-eerbetoon-wim-t-schippers

Recente en oudere musea blogs: https://www.freestampmagazine.nl/tag/made-in-holland/