Postfris?
Postzegels zijn postfris als ze in dezelfde staat verkeren, als op het moment dat ze door de posterijen werden verkocht. Ook als de gomlaag een duimafdruk vertoont van de loketbeambte, die de zegel uit het vel scheurde, nadat hij zojuist een roomboterkoekje bij de koffie had gegeten? Waarschijnlijk wel, want de term postonfris heeft nooit enige opgang gemaakt!
Een alternatief voor de term postfris dringt zich daarom op. Wat vindt u van drukfris? Maar ook drukkers hebben af en toe trek in een tussendoortje of om andere redenen net iets minder schone handen. Bovendien is de betiteling postfris volledig ingeburgerd, we kunnen het waarschijnlijk beter zo laten.
In vroeger dagen was de terminologie uitgebreider. Er was sprake van postfris zónder plakker en postfris mét plakker. Dat was pas echt onlogisch, omdat postfris per definitie zonder plakker is en een zegel mét plakker nooit postfris kan zijn. Een Haagse handelaar sprak ter vermijding van enig misverstand altijd van ‘pofrizopla’ en dat was op zich een goede vondst. Sinds enkele tientallen jaren is postfris gewoon postfris en dat komt de duidelijkheid alleen maar ten goede.
Maar we zijn er nog niet! Bij het omschrijven van de status van zegels treden nog meer probleempjes op. De uitdrukking ‘ongebruikt zonder gom’ is in letterlijke zin ook niet eenduidig. De term suggereert namelijk, dat de betrokken zegel nooit voor postale diensten is gebruikt. Toch krijgen zegels, die de posterijen zijn vergeten af te stempelen, na afweken het predikaat ‘ongebruikt zonder gom’, terwijl er in feite van ‘ongestempeld gebruikt’ sprake is. En dan zijn er nog uitgiften, die gomloos zijn verkocht, zoals een aantal klassieken van onze voormalige koloniën. Deze zegels zijn wel degelijk postfris!
Nog eentje dan! Net als de ene zegel gebruikt kan zijn, maar niet gestempeld, kan een andere gestempeld zijn, maar niet gebruikt, bijvoorbeeld op onbeschreven eerstedagenveloppen en bij verzoek- en velafstempelingen. Afgestempelde vellen en veldelen, die wel degelijk dienden om portokosten te verrekenen, laten we gemakshalve buiten beschouwing. De kreet ‘postfris gestempeld’, die je regelmatig hoort, creëert verwarring en is daarom ongewenst, ‘gestempeld met gom’ kan prima door de beugel.
Gelukkig weten we in de dagelijkse filatelistische praktijk in de regel precies waar we het over hebben, zolang we er maar niet over filasoferen. 
En hoe ziet het met moderne gomloze uitgiften?
Zo worden tot op de dag van vandaag de uitgiften van Cuba zonder gom aan buitenlandse handelaren en verzamelaars verkocht, terwijl ze in Cuba zelf op de postkantoren met gom worden verkocht.
Ik vind de zegels met gom toch een meerwaarde hebben. Er is natuurlijk ook veel moeilijker aan te komen.
Maar zoals je al zei, niet te lang over filasoferen!
Alles draait om de definitie van deze termen binnen de filatelie. Daar mag geen enkele speelruimte in zitten waardoor het anders kan worden uitgelegd.
Postfris: zegels zoals deze aan het loket worden en werden verkocht met als aantekening voor de klassieken zegels geen ongerechtigheden in of op de gom zoals: roest, potlood aantekeningen, vingerafdruk en al helemaal geen plakker. Een beetje zwanger bestaat toch ook niet!
Ongebruikt zonder gom: dekt de lading volledig bij losse zegels. De discussie van “ongebruikt zonder gom” versus “ongestempeld gebruikt” valt in de categorie, Het glas is halfvol of halfleeg. Het feit dat een los zegel aan de voorzijde geen afstempeling heeft betekent nog niet dat het gebruikt is, immers bij een los zegel is dat niet meer verifiëren. Bij een poststuk waar zegels niet zijn afgestempeld is dat wel het geval. De achterzijde van het zegel is ten alle tijden gomloos.
Markering,
“Bij een poststuk waar zegels niet zijn afgestempeld is dat wel het geval. De achterzijde van het zegel is ten alle tijden gomloos.”
Hoezo ??? Zie je dat??? De gom is er toch nog….
Markering,
“Postfris: zegels zoals deze aan het loket worden en werden verkocht met als aantekening voor de klassieken zegels geen ongerechtigheden in of op de gom…
"
Waarom uitzonderingen voor klassiek???
En ‘zoals deze aan het loket verkocht worden ..” houdt ook in dat zegels die per blok of boekje werden verkocht eenmaal losgescheurd niet meer postfris kunnen zijn… Immers ze zijn in losse toestand nooit verkocht…
Maakt ook gelijk de discussie over de talloze combinaties – b.v. bij de Stad van Nedelrand – overbodig…
Kortom, in de filatelie heb je rekkelijke definities en orthodoxe…
Je hebt koshere, halal en halal-2 zegels en de verdoving krijg je later als je merkt dat dit allemaal bij het materiaal van na 1945 geen snars uitmaakt bij de verkoop van je materiaal. 🙂
‘@reintjedevos
“Marc,
“Bij een poststuk waar zegels niet zijn afgestempeld is dat wel het geval. De achterzijde van het zegel is ten alle tijden gomloos.”
Hoezo ??? Zie je dat??? De gom is er toch nog….”
Inderdaad een ondoordachte uitspraak van mij!
‘@reintjedevos
Waarom een uitzondering voor klassiek? Omdat bij deze zegels, eenheden, vellen, boekjes en al het geen wat ik vergeten ben een groot prijs verschil zit tussen postfris en ongebruikt met gom en plakker, ongebruikt zonder gom en plakker, ongestempeld met gom sporen gebruikt, ongestempeld zonder gom gebruikt enz enz…
Nu we toch de comments kritisch bekijken:
“Stad van Nedelrand” Stad van Nederland
“rekkelijke definities” ??? definities
"bijenkorf" bijenkorf
Een toetsenbord correct bediening blijkt moeilijker dan gedacht, toch?
Tja, postfris, ongebruikt met nette plakker, en gestempeld dat begrijp ik allemaal wel. Maar soms het krankzinnige prijsveschil tussen die nette zegel met plakker en gestempeld vooral in Duitsland in het nadeel van die nette plakker gaat boven mijn pet.
Verschil tussen postfris en die nette plakker gaat ook wel erg ver, wat prijsverschil oke, maar om het nou soms 75 % naar beneden te laten vallen gaat mij te ver.
Mark,
blijft mijn vraag waarom alleen voor klassiek??? Prijsverschil kan bij elk zegel zitten!
Wat heeft mijn toestenbrod te maken met mijn opmerkingen???
Nedelrand wil echt van kosher af 🙂
Hoezo postfris, de zegels komen toch niet meer van de post, van Bruna of iets dergelijks.
Dus Brunafris. :-))!!!
Slechts een deel van de postzegels wordt bij Bruna verkocht.
Drukfris is op zich geen slecht alternatief, maar hoe krijg je alle filatelistische neuzen in dezelfde richting?
Postfris wordt door iedereen gebruikt en staat eigenlijk voor: in perfecte originele staat.