Sint Nicolaas op postzegels

Als het ’s avonds vroeger donker wordt beginnen de kindertjes wat nerveus te worden en de winkeliers spontaan op rijm te adverteren. Sinterklaas is hier de oorzaak van. Hoe zit het eigenlijk met de goed heilig man? Wat weten we eigenlijk over hem?

De achtergrond van Sinterklaas

De Sinterklaas zoals we die nu kennen is geïnspireerd op Nicolaas van Myra, een bisschop uit Lycië, het huidige Turkije. Na zijn dood op 6 december 342 werd Nicolaas  voornamelijk in Griekenland en Rusland geëerd, maar doordat hij schutspatroon was van de zeevaarders verspreidde zijn aanhang al snel richting West Europa.

De wonderen van Sinterklaas

In de loop der jaren zijn er meerdere wonderen toegeschreven aan Sint Nicolaas, hieronder enkele bekende wonderen.

• Drie theologiestudenten die onderweg waren naar Athene, werden vermoord door een herbergier die vervolgens de lichamen in een vat met pekel verborg. Nicolaas arriveerde enkele dagen later in dezelfde herberg nadat hij een droom had over deze drie studenten. Hij vond de drie studenten en wekte ze weer tot leven.
• Een vrouw was haar kind aan het wassen in bad en om het water niet te laten afkoelen verhitte ze het water door een vuur onder de kuip te stoken. Tijdens haar afwezigheid om naar de huldiging van Sint Nicolaas te kijken was zij vergeten om het vuur te doven. Toen ze terug kwam bleek het kind nog levend en dankzij de goed heilig man.

Sinterklaas als beschermheilige

Sint-Nicolaas is de beschermheilige van apothekers, prostituees, boogschutters, kinderen, ongehuwde vrouwen, kooplieden, studenten, geliefden, slagers, dieven, moordenaars, piraten et cetera en schutspatroon van de zeelieden.

De naamdag van de heilige is 6 december, deze dag werd in de loop der jaren samen gevierd met het het niet erg Rooms maar Germaanse feest van de wilde jacht van Wodan.

Sinterklaas als kindervriend

In de stadsarchieven van Utrecht blijkt dat in 1427 in de Sint-Nicolaaskerk de schoen op 5 december werd gezet om op de sterfdag van de heilige, 6 december, de opbrengst te schenken aan de armen van de stad. Er zijn verslagen bekend waaruit kan worden opgemaakt dat het Sint-Nicolaas feest werd gevierd in de huiselijke kring waarbij de kinderen verwend werden met cadeaus als zij braaf waren. Ongeveer een eeuw later, in 1663,  schilderde Jan Steen een tafereel van dit onderwerp. Het jongetje links is duidelijk niet braaf geweest en krijgt daarom niets van de heilig man.

Pakjesavond

De pakjesavond zoals wij nu kennen kwam pas na in het einde van de jaren ’50, toen de welvaart in Nederland toenam na de wederopbouwperiode. Het is overigens een typisch Nederlands verschijnsel. In sommige andere landen worden kinderen wel verwend met lekkernijen of schoencadeaus maar een pakjesavond met het uitpakken van cadeaus kennen we allen in Nederland.

Sinterklaas in andere landen

Het Nicolaasfeest wordt overigens in verschillende landen gevierd. Italië – Van 7-9 mei worden in de stad Bari verschillende festiviteiten gehouden om de beschermheilige van de stad te herdenken. Men beweert dat Sint Nicolaas in deze stad is begraven. Frankrijk – In de Lorraine en in de Elzas wordt de sterfdag van Sint Nicolaas herdacht.  Ridder uit Lotharingen zou in de 11e eeuw de rechter vinger van Sint Nicolaas gestolen hebben uit het Italiaanse Bari. Ter ere van dit relikwie werd een basiliek gebouwd en van toen af werd Sint-Nicolaas de heilige van de Lorraine.

Malta – Sint Nicolaas de patroonheilige van de  stad Si??iewi. Hier wordt op de laatste zondag van juni een groot feest gevierd ter ere van de heilig man. Portugal – De sint is in de stad Guimarães beschermheilige van de studenten. Tussen 29 november en 7 december worden elk jaar verschillende feesten gevierd om hem te herdenken België – In België wordt Sinterklaas gevierd op 6 december, niet met een pakjes avond maar met het  leeghalen van de schoen die de avond ervoor is gezet.

Duitsland – In het noorden van Duitsland wordt op 5 december de schoen gezet net als in België.

Centraal Europa – In Kroatië, Tsjechië, Slowakije en enkele andere landen komt sinterklaas langs. De kinderen krijgen vervolgens een roe of snoep, afhankelijk van hoe braaf ze zijn geweest.

Postzegels met Sint Nicolaas

In de loop der jaren zijn er door verschillende landen aardig wat postzegels verschenen met het thema Sint Nicolaas. Op Freestampcatalogue staan al 93 postzegelseries genoteerd in de themalijst Sint Nicolaas. Weet jij er meer?