Stoomlocomotieven
PostNL geeft op 28 september 2026 het kaderpostzegelvel Stoomlocomotieven uit, met daarop 10 verschillende postzegels.
Een stoomlocomotief is een treinlocomotief die wordt aangedreven door een stoommachine. Door water te koken met behulp van brandstof (meestal steenkool) ontstaat stoom onder hoge druk. Deze stoom zet zuigers in beweging, die via een stangenstelsel de wielen aandrijven. Nadat het gebruik van elektrische treinen in heel Nederland was uitgerold, vond in januari 1958 de allerlaatste rit per stoomtrein plaats.
Op de postzegels staan vijf verschillende stoomlocomotieven afgebeeld in twee versies: een tekening en een foto. Het gaat om de volgende stoomlocomotieven: de Nestor, de Blauwe Brabander, de Blikken Tinus, de Beul, de Grote Jumbo.

Een stoomlocomotief is een treinlocomotief die wordt aangedreven door een stoommachine. Door water te koken met behulp van brandstof (meestal steenkool) ontstaat stoom onder hoge druk. Deze stoom zet zuigers in beweging, die via een stangenstelsel de wielen aandrijven. Nadat het gebruik van elektrische treinen in heel Nederland was uitgerold, vond in januari 1958 de allerlaatste rit per stoomtrein plaats.
Op de postzegels staan vijf verschillende stoomlocomotieven afgebeeld in twee versies: een tekening en een foto. Het gaat om de volgende stoomlocomotieven.
De Nestor is in Berlijn gebouwd in 1880 voor de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM), in die tijd nog de enige spoorwegmaatschappij in Nederland die zijn locomotieven namen gaf. Daarnaast kreeg De Nestor het nummer 89. De locomotief staat bekend om haar houten machinistenhuis. De ketel kon de destijds hoge druk leveren van 10 atmosfeer; de locomotief was ontworpen voor de sneltreindienst. Hij kon 90 km/u, was 14,16 meter lang en woog 63.900 kilo.
De Blauwe Brabander is de naam van een serie locomotieven die in 1908 in Manchester is gebouwd in opdracht van de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorweg-Maatschappij (NSDS). Het waren de eerste locomotieven in Nederland met drie gekoppelde aandrijfassen en een keteldruk van 14 atmosfeer. Ze moesten snel zijn en vertragingen kunnen inlopen, want ze werden ingezet als posttrein over de eigen lijn van de NSDS over Boxtel tussen Vlissingen, waar de postboot uit Engeland aanmeerde, en Oberhausen in Duitsland. De exploitatie van de Blauwe Brabanders is in 1919 overgenomen door de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, die ging samenwerken met de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HSM) onder de naam Nationale Spoorwegen (NS). De Blauwe Brabander kreeg toen het nummer NS 3500. Kenmerkend was de donkerblauwe kleur, afgezet met zwarte banden en rode biezen. Hij woog 99.900 kilo, was 17,88 meter lang en kon 100 km/u halen.
De Blikken Tinus dankt zijn bijnaam aan het typische geluid dat de rammelende koppelstangen maakten bij hoge snelheid. De locomotief is in 1914 in Berlijn gemaakt voor de HMS voor de snelle internationale verbindingen en kreeg later nummer NS 2104. De wielen waren uitzonderlijk groot (2.10 meter doorsnede). Omdat deze locomotieven niet gemakkelijk te besturen waren, werden ze ook gebruikt bij machinistenexamens. De Blikken Tinus woog 105.000 kilo, mat 17,73 meter en kon 110 km/u rijden.
De Beul werd in 1931 in Berlijn gebouwd in opdracht van de NS en kreeg nummer NS 6317. De NS had namelijk dringend behoefte aan sterkere locomotieven, vooral in Zuid-Limburg waar steeds meer steenkool uit de mijnen werd gehaald. De Beul werd de zwaarste tenderlocomotief van Europa, maar er waren gigantisch hoeveelheden kolen nodig om genoeg druk op de ketel te houden. Dat betekende dat de stoker bijzonder hard moest werken. Vandaar dat deze locomotief ‘De Beul’ werd genoemd. Het gevaarte woog 127.000 kilo, was 17,39 meter lang en haalde 90 km/u.
De Grote Jumbo (NS 3901) stamt uit 1929 en werd in Kassel gebouwd voor de NS. Steeds meer houten personenrijtuigen werden vervangen door stalen rijtuigen, dus er waren locomotieven nodig met meer trekkracht en meer vermogen. Qua ontwerp van de ketel, de cilinders en het machinistenhuis was het een vergrote NS 3700 met een krachtiger ketel. De cilinders kregen een middellijn van 420 mm in plaats van 400 mm. Hiermee werd zowel de trekkracht als het vermogen zo’n 15 procent groter. Opmerkelijk was dat de Grote Jumbo ook werd uitgerust met windleiplaten, om te voorkomen dat de wind de rook uit de schoorsteen in het zicht van de machinist zou blazen. Deze grote locomotief woog 147.000 kilo, was 20,41 meter lang en kon 110 km/u rijden.
Spoorwegmuseum
De Nestor is een pronkstuk van het Spoorwegmuseum te Utrecht en ook de Blikken Tinus is daar in zijn geheel te bezichtigen. De Beul is onderdeel van de indoor attractie ‘Stalen Monsters’ en derhalve slechts te zien vanuit een karretje dat er snel langsrijdt. Van de Blauwe Brabander is een 1:10 schaalmodel aanwezig. De Grote Jumbo is niet te zien, maar zijn kleinere voorganger Jumbo wel.
Over de ontwerpers
Jan van Mechelen is gevestigd in Rotterdam en werkt al ruim dertig jaar als ontwerper onder de naam ZEE. Hij werkt vooral voor de culturele sector, maar ook voor het bedrijfsleven. Tot zijn opdrachtgevers behoren organisaties als Museum Boijmans van Beuningen, Conny Janssen Danst, Erasmus Universiteit Rotterdam, Heineken Gebouw Rotterdam, Kunsthal Rotterdam, TU Delft, Nederlands Fotomuseum, Stadsherstel Historisch Rotterdam en vele individuele kunstenaars. Van Mechelen ontwierp eerder voor PostNL de postzegelvellen TT Assen 100 jaar 1925-2025 (2025), 80 jaar vrijheid in Brabant (2024), 75 jaar Solex Nederland (2023) en Volvo Ocean Race Pitstop Den Haag (2015).
Iwo Tuleya is net afgestudeerd aan de Willem de Koning Academy en gevestigd in Rotterdam. Hij liep anderhalf jaar geleden stage bij Jan van Mechelen en werkte in die periode ook mee aan het postzegelvel TT Assen 100 jaar 1925-2025 (2025).
Bron: Persbericht PostNL.
Let op: De in dit artikel beschreven zegels zijn persoonlijke- of kaderpostzegels. Deze worden niet in een catalogus of album opgenomen.

Geschreven in: Nederlands
Staat een fout op het velletje !
Geschreven in: Nederlands
Namelijk….?
Geschreven in: Nederlands
Een mooi initiatief van PostNL
Over de selectie van de locomotief types kan men van mening verschillen,,, m.i, missen de serie 3700 en 1700: de balangrijktste en meest beeldbepalende serie van de NS
4
Zoals waarschijnlijk bekend, is de Nestor”” bewaard als vervanging van de locomotief “Boerhaave” een zg “Snellooper” Dit exemplaar werd speciaal gebruikt voor de koninklijke trein en daarom voor het museum terzijde gezet, Abusievelijk is zij toch gesloopt.
De NS stoomlocomotieven blonken uit door hun uiterlijke schoonheid die door de Engelse school was geïnspireerd.
Cf. F.B. Hotz “de Voetnoot” waarin de schoonheid van de NS serie 3700 wordt geroemd.
Geschreven in: Nederlands
Volgens de gegevens van het Spoorwegmuseum is de lengte van De Blikken Tinus 17,73 meter en geen 17,85.
Bedoelde W dat met de fout ?