De geschiedenis van het postzegelverzamelen, deel 18 – Nederland in 1862

In deze serie hebben we al gezien dat het postzegelverzamelvirus zich in 1862 snel over Europa verspreidde. Maar had het virus Nederland al bereikt? Het antwoord is ja, maar pas tegen het einde van dat jaar. Het eerste filatelistische artikel verscheen in oktober 1862 in 'Het Nederlandsch Jaarboekje der Posterijen'. De postmeester van Schiedam, S. Gille Heringa, had artikelen van Natalis Rondot uit het Magasin Pittoresque (zie aflevering 7) vertaald en ze de titel 'Postzegels van Natalis Rondot, vrij vertaald' gegeven. De serie werd voortgezet in de jaarboeken van 1863 en 1864.  

De belangrijkste pionier van de filatelie in Nederland was gevestigd in Utrecht. Op 27 november 1862 publiceerde hij de eerste Nederlandstalige postzegelcatalogus. Dit boekje, getiteld "Vade-Mecum voor Verzamelaars van Postzegels", is een vertaling van de derde editie van de "Manuel du Collectionneur de Timbres Poste" van JB Moens. De uitgever van dit boek was William Frederick Dannenfelser, boekhandelaar en uitgever, die sinds 1850 gevestigd was aan de Pausdam F. 274 in Utrecht. Het is onduidelijk of deze uitgave met toestemming van Moens is gepubliceerd. Zijn naam werd niet in het boek vermeld. In 1864 publiceerde hij een nieuwe catalogus, compleet met prijzen van de postzegels die hij zelf verkocht. De lay-out van deze catalogus was totaal anders dan die van het eerste handboek en waarschijnlijk overgenomen van een Duitse catalogus uit die tijd. Het is ook bekend dat Dannenfelser andere publicaties simpelweg heruitgaf en er zijn naam op zette. Dannenfelser werd geboren op 26 mei 1826 in Den Haag. Hij werd boekhandelaar en uitgever en was getrouwd met Wilhelmina Berendina Doorman. Naast de bovengenoemde catalogi publiceerde hij in 1863 ook een postzegelalbum. Dit was niet zijn eigen ontwerp, maar een bewerking van Lalliers Franse album. De eerste editie had heraldische wapenschilden in zwart-wit op de pagina's (zie afbeelding hierboven), de tweede editie, die eveneens in 1863 verscheen, had gekleurde wapenschilden.

In 1868 verscheen een volledig nieuwe derde editie. Opnieuw niet van zijn eigen ontwerp, maar een bewerking van een Duits album van Wuttig, Bauschke en Kümmel (naar wie we later in deze reeks verwijzen). Hun namen worden ditmaal in de publicatie vermeld. Er werd ook vermeld dat het was geredigeerd door M.J. Hasselt. Dannenfelser was waarschijnlijk een postzegelverzamelaar. En zeker een handelaar, zoals blijkt uit de bovenstaande advertentie. Het genoemde Vademecum was de reeds gepubliceerde editie uit 1862. Het lijkt erop dat de catalogus die onderaan de advertentie wordt genoemd, de hierboven beschreven tweede editie was, gepubliceerd met prijzen. Zijn andere publicaties hadden betrekking op kaarten en de geschiedenis van landen. Dannenfelser was waarschijnlijk geen goede zakenman. Hoewel zijn bedrijf aanvankelijk floreerde, was dit van korte duur. In 1878 verhuisde hij naar Amsterdam, waar hij onder andere mede-directeur werd van de krant "Nieuws van de Dag". Zijn laatste album (met een schitterende gekleurde band) publiceerde hij in 1882. Hij overleed in Amsterdam op 8 mei 1894. In het volgende deel blijven we in Nederland.