Blikpost

Het verhaal begint in 1882, toen William Travers, een plantagemanager, gestrand raakte op het kleine, donutvormige eiland Niuafo'ou, halverwege Fiji en Samoa. Het is niets meer dan de top van een vulkaan die uitsteekt in de uitgestrekte blauwe wateren van de Stille Oceaan.Op slechts een paar kilometer afstand zag hij passagiersschepen voorbijvaren, maar geen enkel schip meerde ooit aan, want het eiland had geen haven en geen stranden. De steile, rotsachtige hellingen van het eiland lopen namelijk zes kilometer naar beneden tot op de bodem van de Tonga-trog, waardoor ankeren onmogelijk is en zelfs een roeiboot moeilijk aan land te brengen. Travers, de enige blanke man op het eiland, vond het vervelend dat hij niet met de buitenwereld kon communiceren. Toen hij dringend contact moest opnemen met zijn bedrijf in Australië, bedacht hij een ingenieus plan. Hij schreef naar de postautoriteiten van Tonga met het verzoek zijn post in een koekjesblik te verzegelen en de kapitein van een van de schepen van de Union Steamship Company te vragen het blik overboord te gooien wanneer ze het eiland passeerden op weg tussen Suva en Fiji. Deze schepen voeren regelmatig handel tussen de eilanden in de Stille Oceaan. Als de kapitein de scheepssirene zou laten klinken, zou hij een zwemmer sturen om het blik op te halen.

Zorgvuldig wikkelde hij de brief in vetvrij papier en bond hem vast aan een kort stokje. Hij benaderde de sterkste zwemmer van het eiland en vroeg hem naar het volgende schip te zwemmen om de brief aan de kapitein te overhandigen. Zo ontstond de Blikkenpost. Het zou een regelmatiger verschijnsel worden nadat Arthur Tindall zich enkele jaren later als handelaar op het eiland vestigde. De vissers van het eiland waren gewend om in de gevaarlijke, door haaien bevolkte wateren te zwemmen, wat ze deden door zich vast te klampen aan een lange, drijvende stok, gemaakt van een soort hibiscus. Door een stok onder één arm te klemmen, konden ze urenlang drijven en vissen. De sterke stromingen betekenden echter dat een zwemmer vaak wel zes uur moest worstelen om een ​​blikken post op te halen dat vanaf een schip op slechts anderhalve kilometer van de kust was gedropt. Bij stormachtig weer bleek het onmogelijk om de post te verzamelen en werden allerlei andere methoden geprobeerd. In 1902 schreef William Edgar Geil in zijn boek 'Ocean and Isle' dat hij de kapitein brieven naar het eiland had zien versturen met een raket. Deze keer was de poging succesvol, maar vaak schoot de raket volledig voorbij het eiland, landde in het meer in het midden of verdween gewoon in het struikgewas. Bij een eerdere poging was het pakket brieven onderweg in vlammen opgegaan. De aankomst van de raket was een gebeurtenis die de hele bevolking ertoe bracht het werk neer te leggen en toe te kijken. Daarna begon de hectische race om het pakket terug te halen en een beloning op te strijken. Charles Ramsay, die jarenlang in het ziekenhuis had gelegen nadat hij ernstig vergast was in de Eerste Wereldoorlog, kwam in 1921 naar Niuafo'ou als plantagemanager. Ook hij moest met de buitenwereld communiceren en nam de taak op zich om de post zwemmend te bezorgen. Als enige blanke man die dit deed, ging hij 112 keer het water in, weer of geen weer. Als er 's nachts een schip passeerde, blies het zijn sirene en gingen de zwemmers gezamenlijk het water in, één met een lamp. Terug aan wal maakten ze vreugdevuren om de zwemmers de weg terug naar het kleine eiland te wijzen. De volgende fase in de saga van de Blikken Post brak aan toen Walter George Quensell in 1928 op het eiland arriveerde. Hij besefte al snel dat deze unieke manier van postbezorging filatelistische interesse kon opwekken en maakte daarom, met een kinderdruksetje, een rubberen stempel met de tekst "Blikken Post" en plakte deze op alle uitgaande brieven. De totale zonsverduistering van 1930 was het best te zien vanaf Niuafo'ou en had een grote impact op wat nu bekend stond als Blikken Eiland. Paul Diefenderfer, de directeur van Onderwijs in Suva, vergezelde de Amerikaanse expeditie als hoofdfotograaf. Hij was gecharmeerd van het idee van stempels en de wetenschappers maakten er al snel zelf een om de gebeurtenis te herdenken. Diefenderfer overtuigde Quensell er ook van om zijn idee verder te ontwikkelen en rubberen stempels in Nieuw-Zeeland te laten maken. Onvermijdelijk werd een van de 'postbodes' aangevallen door een haai en stierf. Op zijn sterfbed bekende hij dat hij in een vlaag van woede de kraan van een van de enorme betonnen zoetwatertanks had opengedraaid. Dit was een ernstige misdaad, omdat het eiland geen zoet water had en regenwater tijdens het orkaanseizoen moest worden opgevangen en opgeslagen. De stamhoofd wees erop dat zijn daad het voortbestaan ​​van de bewoners bedreigde en zei dat de goden hem terecht hadden gestraft. Gelukkig vonden er daarna geen incidenten meer plaats waarbij haaien betrokken waren – en werd er ook niet meer geknoeid met de watervoorziening! Koningin Salote was echter zeer ontstemd en beval dat de post voortaan per kano met zijsteunen moest worden opgehaald. Dit was veel lastiger, omdat de boten vanaf de klif te water moesten worden gelaten. De bemanning moest dan in het water springen en aan boord klimmen. Er waren geen beperkingen voor het vissen met een hengel en men vermoedt dat veel van de zwemmende postbodes op deze manier de post bleven ophalen wanneer niemand keek. Op een gegeven moment dreigden ze met een staking, die alleen werd afgewend doordat Quensell het woord 'kano' van al zijn stempels schrapte. Quensell sprak met scheepskapiteins af dat als passagiers hun brieven 'in het blik' verstuurden, samen met 6 pence voor postzegels en verzendkosten, hij zijn stempels zou aanbrengen voordat hij ze verstuurde. Kapiteins brachten al snel hun eigen stempels aan met het verhaal van Tin Can Island en het schip dat de brief vervoerde. De geschiedenis van al deze stempels is inmiddels een studie op zich geworden. Natuurlijk vonden de passagiers het geweldig om de 'inboorlingen' de post te zien ophalen en al snel maakten veel cruiseschepen er een punt van om Tin Can Island aan te doen. Mensen uit alle delen van de wereld schreven brieven met hun 6 pence en een geadresseerde envelop. Door 1 pond bij te voegen, kon men de complete set postzegels inclusief registratiebewijs ontvangen! In latere jaren ontwikkelde Quensell stempels in verschillende talen. Hoewel dit de indruk wekte dat post in blikken een filatelistische truc was, bleef het de enige manier waarop de eilandbewoners hun brieven konden ontvangen. Meer dan honderd jaar lang kwam en ging zelfs overheidscorrespondentie met ambtenaren op het eiland in blikken, en ontkwam niet aan Quensells steeds sierlijker wordende stempels – zoals het onderstaande voorbeeld aan de politiechef. De eilandbewoners profiteerden enorm van de belangstelling die dit genereerde, want in plaats van een schip dat slechts één keer per jaar langskwam om de kopra-oogst op te halen, kregen ze nu tot wel twee keer per week bezoek van cruiseschepen. Deze brachten niet alleen post, kranten en tijdschriften, maar ook vers vlees en groenten, en nieuws uit de buitenwereld. Omdat Niuafo'ou een vulkaan was, was het eiland onderhevig aan constante aardbevingen, maar in 1946 vond er een enorme uitbarsting plaats waarbij de helft van het eiland onder lava werd bedolven. Wonder boven wonder vielen er geen doden, maar binnen twintig minuten waren het recent gebouwde radiostation en het huis van Quensell, met zijn complete verzameling blikken post, verwoest. Het duurde drie dagen voordat een passerend vliegtuig de uitbarsting zag en om hulp seinde. Met de vulkaanuitbarsting en de verwoesting van het eiland Krakatoa nog vers in het geheugen, beval de regering de evacuatie van het hele eiland, en het zou twaalf jaar duren voordat de eilandbewoners mochten terugkeren om hun waardevolle kopra-oogst binnen te halen. Tegen die tijd was Quensell al overleden. In een brief vertelde Quensell aan een vriend dat hij gedurende zijn 27 jaar op het eiland meer dan anderhalf miljoen brieven had verstuurd naar 148 landen en staten. Zijn stempels werden steeds uitgebreider, zoals deze verfijnde, grote kaart van het eiland waarop het zwavelhoudende meer te zien is. Hij schreef dat tegen het einde van zijn verblijf excursiesboten soms wel 40,000 brieven per bezoek meebrachten, voornamelijk uit de VS.

Pas in 1962 gaf de Matson-rederij gehoor aan smeekbeden van de eilandbewoners en blies de Tin Can Mail nieuw leven in. Ze nodigden Quensells zoon, die inmiddels in Auckland woonde, uit om enkele herdenkingsenveloppen te signeren. De eilandbewoners hadden de behoefte aan contact met de buitenwereld en de actie was een groot succes. De bezoeken bleken echter zo populair bij de cruisepassagiers dat de echte post overspoeld werd, waardoor commerciële enveloppen uit die periode uiterst zeldzaam zijn. De Tin Can Mail bleef meer dan 100 jaar bestaan, tot 1983, toen er een vliegveld op het eiland werd aangelegd en er helaas een einde aan kwam. Met speciale dank aan Betty Billingham voor de toestemming om haar tekst en foto's te gebruiken.