Verzamelaar van stempelafdrukken in 1900?

Onlangs kreeg ik een briefkaart onder ogen die verzonden was op 1 mei 1900 vanuit Amsterdam naar Werkendam. De geadresseerde, de heer Blommers, was, gezien de adressering, werkzaam op het telegraafkantoor van Werkendam in Noord-Brabant, vlak bij de Biesbosch. En dan word je toch wel nieuwsgierig. Waarom al die afdrukken van zogenoemde administratieve stempels op de kaart? Even naar de beeldzijde van de kaart gekeken, want onderaan was een boodschap geschreven.

Ene mej. Wijnman schreef op 25 april 1900: Geachte Collega! Hartelijk dank voor uw vele, mooie ansichtkaarten.   Ge overstelpt er mij waarlijk mede. Heeft u een prettige verloftijd gehad? Vriendelijke groeten uit Asd. Asd was de verkorting in PTT termen van Amsterdam. Dat gaf even te denken! Wellicht was de heer Blommers wat in gedachten verzonken met de kaart voor zich op zijn bureau en heeft hij gedachteloos de stempels uit zijn stempelmolentje genomen en de kaart van afdrukken voorzien. Zonder bepaald doel. Misschien was hij een beetje verliefd? Vandaar de vele ansichtkaarten? Maar goed, dat was zijn en haar probleem. Mijn nieuwsgierigheid ging veel meer uit naar de stempels en de geschiedenis van de post en telegraaf in Werkendam.

Eerst in het stempelboek gekeken dat in het Museum voor Communicatie ligt. Onder Werkendam zag ik een aantal afdrukken onder elkaar die op 28 april 1894 verzonden waren naar dit kantoor. Met ingang van 1 mei 1894 was het voormalige hulppost- en telegraafkantoor te Werkendam bevorderd tot post- en telegraafkantoor. Het waren een kleinrondstempel, waarvan een afdruk voorkwam op de kaart met de datum 2 mei 1900, ontvangen tussen zes en zeven uur in de morgen. Een afdruk van het stempel REBUT. Dit stempel werd gebruikt om een brief of kaart te kenmerken die om wat voor oorzaak dan ook niet kon worden besteld en waarvan de afzender niet bekend was. Dit soort poststukken werd dan naar het hoofdkantoor in Den Haag gezonden waar een brief kon worden geopend om op die wijze te proberen de afzender te achterhalen. Twee kantoornaamstempels. Een met schreefloze letters, gebruikt om formulieren te stempelen, en daarvóór, toen het hulpkantoor nog geen kleinrondstempel had, om post- en portzegels te stempelen. Het andere stempel, met de cursieve schrijfletters, werd alleen gebruikt door het telegraafkantoor. Om telegramformulieren e.d. te stempelen. Verder een rondstempel waarin de tekst: Rijkstelegraaf Werkendam en een moeilijk leesbare afdruk van het oude lakcachet van Werkendam. Als laatste een afdruk van het stempel ontoereikend, dat werd afgedrukt op brieven en kaarten die niet of onvoldoende waren gefrankeerd en waarbij de geadresseerde port moest betalen. Het is een prachtige kaart geworden doelloos voorzien van afdrukken van allerlei stempels. Doelloos, maar wel om er over na te denken. Wat zou er van die twee mensen, de heer Blommers en mej. Wijnman geworden zijn?